Bloog Wirtualna Polska
Jest 1 107 441 bloogów | losowy blog | inne blogi | zaloguj się | załóż bloga
Kanał ATOM Kanał RSS

STAŁE ZWIĄZKI FRAZEOLOGICZNE I POJĘCIA POCHODZENIA MITOLOGICZNEGO cz. II

niedziela, 20 marca 2011 17:42
Skocz do komentarzy


muza

oznacza: natchnienie, talent, twórczość artystyczna – głównie poetycka

 

dziesiąta muza

oznacza: film, kinematografia

źródło: Zeus spłodził z Mnemosyne – boginką pamięci – 9 Muz, opiekunek sztuk pięknych i nauk

 

narcyz

oznacza: człowiek zakochany w sobie, w swojej urodzie, wyjątkowości

źródło: wzgardziwszy miłością nimfy Echo piękny młodzieniec Narcyz został ukarany przez Afrodytę niespełniona miłością do samego siebie, którego oblicze dojrzał w zwierciadle wody, gdy chciał napić się ze źródła

 

nestor

oznacza: człowiek najpoważniejszy, najstarszy, najbardziej doświadczony w jakiejś dziedzinie, środowisku, na określonym terenie

źródło: król Pylos – nastarszy i najbardziej doświadczony wódz achajski biorący udział w wojnie trojańskiej

 

nić Ariadny

oznacza: coś, co pozwala trafić bezbłędnie do celu; sposób wyjścia z beznadziejnie zawikłanej sytuacji

źródło: nić podarowana przez zakochaną córkę Minosa Tezeuszowi wchodzącemu do kreteńskiego labiryntu celem zabicia potwora Minotaura, dzięki której (rozwijając ją w korytarzach labiryntu) Tezeusz szczęśliwie znalazł drogę powrotną

 

 

Nike (Wiktoria)

oznacza: zwycięstwo, triumf

źródło: starogrecka Nike, rzymska Wiktoria to boginie zwycięstwa, często pokazywane ze skrzydłami u ramion i wieńcem w dłoni

 

odrodzić się jak Feniks z popiołów

oznacza: powstać na nowo, z popiołów, zmartwychwstać, odrodzić się, odmłodnieć

źródło: ptak z Etiopii, który po 500-letnim życiu spalał się na stosie, by ożywać i pojawiać się w egipskim mieście Heliopolis

 

odyseja

oznacza: długa, pełna przygód wędrówka

źródło: dumny król Odyseusz powracający do rodzinnej Itaki z wojny trojańskiej obraził Polifema – jednookiego syna Posejdona, który na prośbę swego skrzywdzonego przez Odysa dziecka stawia przed Achajem liczne przeszkody w drodze powrotnej, opóźniając powrót Odyseusza do Itaki o 10 lat.

 

olimpijski spokój

oznacza: boski, natchniony, majestatyczny spokój

źródło: Olimp to góra w północnej Grecji, którą zamieszkiwali bogowie starożytnych Greków; tam spotykali się na naradach, ucztowali, przyjmowali gości, popijając ambrozję o cudownym smaku i zapachu

 

ognisko domowe

oznacza: dom jako symbol życia rodzinnego, życie rodzinne

źródło: W piątym dniu po narodzeniu dziecka obnosi się je dokoła ogniska, oddając je pod opiekę Hestii – opiekunki ogniska domowego.

 

ośle uszy

oznacza: [1] długie odstające uszy; [2] symbol głupoty, nieuctwa

źródło: w zawodach muzycznych między Apollinem a Marsjaszem król Midas – jako jedyny z sędziów – przyznał zwycięstwo człowiekowi, za co rozzłoszczony Apollo sprawił, że Midasowi wyrosły ośle uszy, który ten ukrywał pod czapką; gdy Midas zwierzył się z tego sekretu swojemu balwierzowi, ten wyszeptał tajemnicę do dołka w ziemi, a wyrosła w tym miejscu trzcina swym szumem rozniosła wiadomość o oślich uszach Midasa

 

panaceum

oznacza: środek leczący wszystkie choroby

źródło: Panacea – córka boga sztuki lekarskiej Asklepiosa – była uosobieniem skutecznego lekarstwa

 

paniczny strach

oznacza: nieopanowany, niekontrolowany, przerażający strach

źródło: bywało, że w czasie sjesty Pan przeraźliwie ryczał, a zbudzeni z południowej drzemki uciekali przed siebie na oślep

 

godzina Pana

oznacza: czas błogiego odpoczynku; sjesta

źródło: Pan - syn Hermesa, opiekun trzód, głównie kóz – przedstawiany jako cap z rogami próbuje bezskutecznie uwieść którąś z nimf, które uciekają przed brzydkim zalotnikiem; w południe ma zwyczaj odpoczywania, wylegując się nad rzeką

 

 

pas Afrodyty

oznacza: pas wdzięków, zapewniający powodzenie w miłości

źródło: Afrodyta – bogini miłości zmysłowej – nosiła na biodrach przepaskę, która dodawała jej powabu

 

piękna Helena

oznacza: najpiękniejsza kobieta

źródło: Helena – żona Menelaosa, króla Sparty – została uwiedziona przez Parysa, który nie umiał się oprzeć wdziękom pięknej królowej – żony i matki podczas nieobecności Menelaosa w Sparcie; o porwaną do Troi Helenę toczyła się 10-letnia wojna trojańska, w której po stronie zhańbionego Menelaosa stanęli wszyscy mężowie achajscy wcześniej bezskutecznie ubiegający się o rękę najpiękniejszej, najbardziej pożądanej kobiety w Grecji – córki Zeusa

 

pięta Achillesa

oznacza: słabe miejsce, słaby punkt, słaba strona człowieka

 

ścięgno Achillesa

oznacza: końcowe ścięgno mięśnia trójgłowego łydki, z przyczepem na guzie piętowym

źródło: zanurzony jako dziecko przez matkę Tetydę w wodach Styksu Achilles miał ciało nieśmiertelne oprócz pięty, za którą matka trzymała niemowlę czyniąc go odpornym na ciosy; zginął od zatrutej strzały Parysa.

 

prometejski

oznacza: śmiały, twórczy, heroiczny, tytaniczny, buntowniczy, występujący w obronie praw ludzkości

źródło: tytan Prometeusz – syn Uranosa i Gai – wbrew woli ojca stworzył ludzi z gliny i łez, wlewając w nie duszę z iskier ognia ukradzionych z rydwanu słońca

 

proteusz

oznacza: człowiek zmieniający poglądy lub uczucia jak chorągiewka na dachu, zmienny

źródło: Proteusz to bożek morski, który przybierał rozmaite postaci: węża, lwa, pantery, dzika, wody, drzewa, aby jak najbardziej oddalić oczekiwaną od niego przepowiednię przyszłości

 

przeciąć węzeł gordyjski (rozciąć węzeł gordyjski)

oznacza: stanowczo, gwałtownie, radykalnie rozstrzygnąć trudny, skomplikowany problem

źródło: po zajęciu Gordionu Aleksander Wielki próbował rozsupłać węzeł z dereniowego łyka łączący jarzmo z dyszlem starego wozu królewskiego; zgodnie z podaniem ten, któremu się to uda, miał zostać panem świata; w efekcie uporczywych acz bezowocnych starań Aleksander rozciął węzeł mieczem

 

puszka Pandory (beczka Pandory)

oznacza: przyczyna nie kończących się kłopotów, smutków, nieszczęść; coś, co pociąga za sobą wiele nieprzewidzianych trudności

źródło: Pandora – żona Epimeteusza, brata Prometeusza – otrzymawszy od bogów w posagu puszkę wraz z zakazem otwierania jej, ciekawa zawartości podarunku i wbrew radom Prometeusza namówiła męża do otworzenia puszki, z której wyleciały na świat nieszczęścia i choroby ludzkości

 

pyrrusowe zwycięstwo

oznacza: zwycięstwo okupione zbyt dużym kosztem

źródło: Pyrrus – władca Epiru poniósł wyjątkowo duże straty w bitwie z rzymianami pod Asculum

 

pytyjska odpowiedź

oznacza: zagadkowa, tajemnicza odpowiedź

 

pytia

oznacza: osoba mówiąca, odpowiadająca niejasno, w sposób zagmatwany, wieloznaczny

źródło: Pytia – wieszczka, kapłanka Apollina w Delfach – odurzona wyziewami ze szczeliny skalnej przepowiadała przybyłym do wyroczni przyszłość w sposób niezrozumiały wprost, co kapłan-prorok układał w rytmie heksametru

 

róg obfitości (róg Amaltei)

oznacza: miejsce obfitości, rzecz zapowiadająca obfitość czegoś

źródło: róg kozy Amaltei – karmicielki Zeusa, którego matka Rea uchroniła przed połknięciem przez Kronosa oddając pod opiekę kozie

 

sardoniczny śmiech

oznacza: śmiech sceptyczny, wzgardliwy, cyniczny, szyderczy, sarkastyczny, gorzki, zjadliwy

źródło: Po wykonaniu z brązu olbrzyma Talosa Hefajstos poprosił mieszkańców Sardynii, by zanieśli go w darze do króla Minosa jako strażnika Krety; wyśmiany przez ogół Talos porwał naśmiewających się z jego wyglądu ludzi w ramiona i rzucił w ogień.

 

satyr

oznacza: lubieżny starzec

źródło: weseli, rozpustni satyrowie – półludzie, półkonie - należeli do orszaku boga wina – Dionizosa; natarczywie i grubiańsko zalecali się do nimf, z którymi byli spokrewnieni

 

siła Herkulesa (praca Herkulesa)

oznacza: niebywale, niespotykanie potężna siła; wymagająca ogromnego wysiłku; potężna praca

wymagająca wielu wyrzeczeń

 

Herkules

oznacza: siłacz, osiłek, atleta, mocarz

źródło: Herkules – rzymski odpowiednik greckiego Heraklesa – miał nadludzką siłę, odwagę, wytrzymałość, był dobry, ale też raptowny i rozpustny; podjudzony przez Herę zabił w szale żonę i dzieci, co musiał odkupić 12 niebezpiecznymi pracami w służbie Eurysteusza

 

stajnia Augiasza (stajnie Augiasza)

oznacza: wielki bałagan, potwornie zaniedbane miejsce, sprawa, które trzeba nadludzkim wysiłkiem doprowadzić do porządku

źródło: szósta praca Heraklesa w służbie Eurysteusza sprowadzała się do oczyszczenia zaniedbanych, nigdy nie czyszczonych stajni króla Augiasza – posiadacza niezliczonych stad bydła; bohater dokonał tego czynu – zgodnie z warunkiem – w jedna dobę, przepuszczając przez stajnie nurty rzek: Alfejos, Penejos

 

stawiać Pelion na Ossę (stawić Ossę na Pelion)

oznacza: [1] dokonywać niezwykle potężnego dzieła; [2] bezskutecznie zużywać wiele wysiłku na coś błahego

źródło: celem wejścia do nieba i zaatakowania stamtąd bogów olimpijskich – olbrzymi synowie Posejdona chcieli górę Pelion położyć na górę Ossę lub odwrotnie, jednak Zeus zaatakował braci piorunami

 

stentorowy głos

oznacza: bardzo donośny, potężny głos

źródło: Stentor został wspomniany w „Iliadzie” jako herold o miedzianym głosie, który grzmiał jak głos 50 ludzi

 

strzała Erosa (strzała Amora)

oznacza: symbol miłości

źródło: grecki Eros czyli rzymski Amor – bóg miłości był przedstawiany jako uskrzydlony chłopiec trafiający z łuku strzałami miłości w serca bogów i ludzi, czym powodował ich wzajemną miłość

 

syzyfowa praca

oznacza: praca bezsensowna, bez końca, nieprzynosząca pożądanych efektów, wymagająca ustawicznych i bezskutecznych wysiłków; trud ciężki i bezcelowy

źródło: Syzyf został ukarany za pychę przez bogów nie kończącymi się próbami wtoczenia głazu na szczyt góry, u której wierzchołka staczał się do jej podnóży, a Syzyf w nieskończoność powtarzał kolejną bezowocną próbę wtoczenia kamienia na szczyt

 

szyszak Hadesa

oznacza: czapka niewidka, nakrycie głowy, które czyni jego nosiciela niewidzialnym

źródło: w „Iliadzie” bogini Atena pragnąc stać się niewidzialną, pożycza cudowny szyszak od boga podziemi - Hadesa

 

uczta Fokosa

oznacza: biesiada, na której zostaje zamordowany gospodarz domu

źródło: aby rozstrzygnąć, któremu z trzydziestu zalotników córki oddać jej rękę Fokos zaprosił ich do swego domu, by im obwieścić, że walka rozstrzygnie, kto będzie wybrańcem; oburzeni taka propozycja rozwiązania problemu, zalotnicy zabili ojca pięknej Kalliroe

 

uśmiech Sfinksa

oznacza: tajemniczy, zagadkowy uśmiech

 

sfinks

oznacza: [1] człowiek o zagadkowym postępowaniu; [2] człowiek dający niejasne odpowiedzi

źródło: potwór spod Teb - o głowie kobiety, tułowiu lwa, skrzydłach orła, ogonie węża, który pożerał Tebańczyków tak długo, jak długo człowiek nie odgadł jego tajemniczej zagadki: „Jakie stworzenie chodzi rano na czterech nogach, w południe na dwóch, a wieczorem na trzech?”; kiedy w końcu Edyp odpowiedział, że chodzi o człowieka, Sfinks rzucił się w przepaść

 

tytan pracy

oznacza: bardzo pracowity, bardzo utalentowany człowiek

 

tytaniczny wysiłek

oznacza: ponadludzki wysiłek

źródło: Tytani - 12 dzieci pierwszej pary bogów Uranosa i Gai – pod wodzą Kronosa obalili swego ojca i uwolnili więzionych w Tartarze starszych braci – cyklopów i sturękich

 

w objęciach Morfeusza (na łonie Morfeusza)

oznacza: we śnie, podczas marzenia sennego

źródło: Morfeusz – syn boga snu Hypnosa, który zsyłał ludziom sny o ludzkich kształtach (dwaj jego bracia zsyłali marzenia senne o zwierzętach i przedmiotach)

 

wierna Penelopa

oznacza: żona wierna mężowi do grobowej deski, kobieta wzorowo stała w uczuciach małżeńskich

źródło: Penelopa -żona króla Itaki Odysa przez 20 lat wiernie czekała na swojego małżonka, aż powróci z wojny trojańskiej, unikając kontaktów z zalotnikami pragnącymi zająć miejsce jej męża

 

praca Penelopy

oznacza: niekończąca się, bezowocna, bezproduktywna praca

źródło: Penelopa – żona Odysa, króla Itaki – w przeciągającym się 10-letnim oczekiwaniu na powrót męża z wojny trojańskiej każdego dnia tkała chiton dla swojego teścia i pruła go w nocy, by odwlec chwilę ukończenia tej pracy, co uczyniła warunkiem zgody na poślubienie któregoś z zalotników, pragnących objąć tron Itaki

 

wpaść w furię

oznacza: poddać się niekontrolowanemu, potężnemu, niebezpiecznemu, agresywnemu gniewowi, wpaść w histerię

źródło: rzymskie Furie – greckie Erynie były mścicielkami zbrodni; nieubłaganie zawsze dopadały przestępcę i wprawiały go w obłęd, a potem śmierć

 

 

wyprawa po złote runo (wyprawa Argonautów)

oznacza: wyprawa po coś nie do zdobycia, po coś bardzo cennego

źródło: podczas wyprawy po złotą skórę Jazona z 50 towarzyszami spotkało ich wiele przygód, po czym Jazon osiągnął cel podróży dzięki pomocy zakochanej w nim czarodziejki Medei i powrócił po długim czasie do Grecji.

 

złoty wiek

oznacza: najwspanialszy okres w dziejach, czas dostatku i szczęścia

źródło: baśń o czterech wiekach mówi, że przed obecnym wiekiem żelaznym i wcześniejszymi: miedzianym, srebrnym panował na ziemi wiek złoty – okres szczęśliwości, wiecznej wiosny, nieśmiertelności ludzi

 

znaleźć się między Scyllą a Charybdą

oznacza: znaleźć się w sytuacji bez wyjścia, między dwoma niebezpieczeństwami, między młotem a kowadłem

źródło: jedną z niebezpiecznych przygód Odysa powracającego spod Troi do Itaki było przepłynięcie między dwoma krwiożerczymi potworami morskimi stojącymi na dwóch przeciwległych brzegach w przesmyku morskim; Odysowi udało się przeżyć dzięki sprytowi – poświęcił życie swoich towarzyszy

 

znaleźć się w labiryncie

oznacza: znaleźć się w zawiłej, skomplikowanej, zagmatwanej sytuacji; znaleźć się w sytuacji bez wyjścia

 

po nitce do kłębka

oznacza: wyśledzić, wykryć coś idąc tropem, po jakichś śladach

źródło: W państwie kreteńskiego króla Minosa, na prośbę władcy utalentowany architekt Dedal zaprojektował budowlę o skomplikowanym układzie korytarzy, w której został uwięziony potwór Minotaur – zabity przez odważnego Tezeusza, któremu – dzięki kłębkowi nici Ariadny – udało się labirynt pokonać

Podziel się
oceń
8
7


Komentarze do wpisu

Skocz do dodawania komentarzy
  • dodano: 06 marca 2014 18:04

    autor lol

  • dodano: 03 lutego 2014 21:00

    dzieki bardzo mi pomogło

    autor niewiem

    blog: jakiś

  • dodano: 16 października 2012 19:28

    autor gjdytyj

    blog: ydjtdydi

Zapamiętaj Nick

Zapamiętaj Blog

Wstaw emotikona

Akceptuję regulamin i zobowiązuję się do przestrzegania jego postanowień.

wtorek, 29 lipca 2014

Licznik odwiedzin:  28 024  

Kalendarz

« lipiec »
pn wt śr cz pt sb nd
 010203040506
07080910111213
14151617181920
21222324252627
28293031   

Głosuj na bloog






zobacz wyniki

Wyszukaj

Wpisz szukaną frazę i kliknij Szukaj:

Subskrypcja

Wpisz swój adres e-mail aby otrzymywać info o nowym wpisie:

Więcej w serwisach WP

Bloog.pl

Bloog.pl